Ongevraagd advies WMO

Op deze pagina vindt u het advies 'WMO'

Aan: Het College van burgemeester en wethouders

Betreft: Ongevraagd advies WMO
Datum: 15 februari 2022

Geacht College van Burgemeester en Wethouders,

Inleiding

De Adviesraad Sociaal Domein heeft in haar vergadering van 15 december 2021 met belangstelling kennisgenomen van de presentatie gegeven door de casemanager Dementie. Vervolgens is er uitgebreid met deze casemanager gesproken over de aangedragen aandachts- en knelpunten ten aanzien van de uitvoering van de WMO. De benoemde punten van de Casemanager komen goed overeen met de signalen die de (individuele) leden van de Adviesraad Sociaal Domein ontvangen met betrekking tot andersoortige WMO-aanvragen. Dit wordt tevens ondersteund door signalen die worden doorgegeven door de cliëntondersteuners aan (de leden van) de ASD. Het structurele karakter van deze signalen in combinatie met de problematiek die dit oplevert voor de cliënten, inwoners van Hellevoetsluis, is de reden voor dit ongevraagde advies.

Problematiek

Het probleem dat het meest genoemd wordt bij de uitvoering van de WMO is dat het traject van intake, behandeling en beschikking onverantwoord lang duurt in de ogen van de Adviesraad, maar ook binnen de landelijk gestelde kaders. In sommige gevallen is de doorlooptijd zelfs 5-6 maanden. In een aantal gevallen wordt daarbij bijvoorbeeld de herbeoordeling niet op tijd uitgevoerd waardoor óf de zorg en/of dienstverlener óf de cliënt een financieel risico loopt of dat afgezien wordt van de noodzakelijke hulp met de daarbij behorende fysieke en geestelijke gevolgen.

Onze ervaring is dat de uitvoering van de WMO niet zozeer gericht is op begeleiding van de cliënten, maar meer op controle en strikte toepassing van de regels. Zeker na de toeslagenaffaire mag verwacht worden dat hier anders mee omgegaan wordt. In ons gesprek met onder andere de gemeentesecretaris is dit punt ook aangegeven en is teruggegeven dat (natuurlijk) gewerkt wordt met hardheidsclausules en dat de menselijke maat centraal staat. De praktijk is ons inziens anders. Net als bij de toeslagenaffaire wordt aan een aantal cliënten zaken gevraagd die zij vrijwel onmogelijk kunnen leveren of waarvan de strekking van de vraag onduidelijk is bij de cliënt.
Hieruit blijkt dat er een gebrek aan begeleiding vanuit de gemeente is aan de betreffende cliënten. Dit komt b.v. tot uiting als cliënten aan het (deeltijd) werk gaan en vervolgens verzanden in administratieve verplichtingen. Een meer proactieve begeleiding is dan ook wenselijk om te voorkomen dat er van alles mis gaat met bijvoorbeeld aanvulling van een uitkering (Participatiewet) dan wel gemeentelijke toeslagen. Een eerder advies van ons in deze richting is niet overgenomen. De indruk van gebrek aan begeleiding wordt versterkt doordat als cliënten (of cliëntondersteuners) contact zoeken met de gemeente, er vaak niet teruggebeld wordt.

Aanbevelingen

Als aannemelijk achterliggende oorzaak van de bovengenoemde punten zien wij de te hoge werkdruk van ambtenaren van de afdeling WIZ bij de behandeling van WMO-aanvragen, maar ook een instabiele bezetting van de formatie. Genoemd gegeven verklaart niet alleen waarom terugbelverzoeken worden genegeerd en beslissingen te lang op zich laten wachten. Wel bevordert het dat teruggevallen wordt op strikte interpretatie van regels en een gebrek aan begeleiding. De aanbevelingen van de Adviesraad Sociaal Domein zijn gericht op het verlagen van de werkdruk binnen het gemeentelijk apparaat, het goed kunnen bedienen van de inwoners en het bevorderen van het vertrouwen in de gemeente door haar inwoners. 

  • Maak herbeoordeling zo makkelijk mogelijk als het niet te verwachten is dat er verandering komt in de situatie die geleid heeft tot de aanvraag.
  • Verleng de tijd tussen herbeoordelingen zodat er ambtelijke capaciteit vrijkomt voor het wegwerken van achterstanden en extra begeleiding.
  • Zet de controles door WIZ in het kader van de Participatiewet tijdelijk op een laag pitje om tijd vrij te maken voor wegwerken achterstanden bij de WMO.
  • Intensiveer de (administratieve) begeleiding van cliënten zodat vroegtijdig problemen kunnen worden voorkomen.
  • Leg de bevoegdheid om te beslissen over WMO-aanvragen zo laag mogelijk in de organisatie. Zo nodig met een tijdelijk delegatie- en mandaatbesluit of zo nodig met steekproefsgewijze controle achteraf.
  • Zorg voor intervisie met fusiepartner Brielle aangezien daar vrijwel geen achterstanden zijn bij ongeveer gelijke aanvragen per 1.000 inwoners. Brielle doet het veel beter dan Hellevoetsluis m.b.t. de WMO-afhandeling. Dit wordt ook door hulpverleners nadrukkelijk aangegeven. Mede met het oog op de ophanden zijn fusie kunnen verbeteropties in een gesprek met Brielle makkelijker concreet gemaakt worden en tevens een goede basis bieden voor de uitvoering in de gemeente Voorne aan Zee.
  • Huur tijdelijk een bureau in, (geen gedetacheerden/inhuur) voor het wegwerken van de achterstand, ook met het oog op de komende fusie zodat met een redelijk schone lei kan worden begonnen. Hierbij denken wij met name aan de enkelvoudige aanvragen/herbeoordelingen zoals huishoudelijke hulp, begeleiding/ondersteuning (paar uur per week), vervoer en niet complexe hulpmiddelen.

Namens de adviesraad

Voorzitter Ingrid Beaufort                                                              

Secretaris José Graaf-Frissen